مشاهدات میدانی از فروشگاهها و سوپرمارکتها حاکی از کمبود محسوس روغن خوراکی است؛ وضعیتی که در کنار هشدار انجمن صنفی صنایع روغن نباتی درباره مشکلات تأمین مواد اولیه، بازار این کالای اساسی را در شرایطی مبهم و نگرانکننده قرار داده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، این روزها قفسههای اختصاصیافته به روغن خوراکی در برخی فروشگاههای زنجیرهای و خردهفروشیهای سطح شهر یا کاملاً خالی ماندهاند یا تنها با تعداد محدودی از برندهای کمترشناختهشده پر شدهاند. بررسیهای میدانی نشان میدهد این اقلام نیز بهصورت پراکنده و در حجم اندک عرضه میشوند؛ موضوعی که عملاً قدرت انتخاب را از مصرفکننده گرفته و او را ناچار به خرید اجباری یا انصراف از خرید کرده است.
در مراجعه به این فروشگاهها، پاسخ اغلب فروشندگان مشابه است: «روغن نداریم». فروشگاهداران میگویند طی هفتههای اخیر سهمیهای به آنها اختصاص نیافته و شرکتهای پخش، عرضه را متوقف یا به حداقل رساندهاند؛ موضوعی که کمبود را از سطح تولید، به ویترین فروشگاهها منتقل کرده است.
از کارخانه تا سوپرمارکت؛ زنجیرهای که قفل شده است
گفتوگو با ویزیتورهای شرکتهای پخش روغن، تصویری دوگانه از وضعیت بازار ارائه میدهد. برخی میگویند به آنها اعلام شده است تولیدکنندگان در انتظار تأمین مواد اولیه هستند و روغن با همان قیمتهای قبلی وارد بازار خواهد شد؛ وعدهای که هنوز زمان تحقق آن مشخص نیست. در مقابل، گروهی دیگر اظهار میکنند که به شرکتهای پخش اعلام شده فعلاً از توزیع خودداری کنند تا روغن با قیمتهای جدید به بازار عرضه شود.
این روایتهای متناقض، نشانهای از بلاتکلیفی در سیاستگذاری و نبود تصمیم نهایی درباره قیمت و نحوه عرضه است؛ وضعیتی که خود به تشدید کمبود و رشد انتظارات تورمی در بازار دامن زده است.
هشدار انجمن روغن نباتی؛ اختلال در تأمین مواد اولیه
در همین ارتباط، انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران با انتشار اطلاعیهای نسبت به تداوم مشکلات تأمین مواد اولیه هشدار داده و اعلام کرده است که چالش در تخصیص ارز، ترخیص روغن خام و دانههای روغنی از گمرک و افزایش هزینههای جانبی، بخشی از ظرفیت تولید کارخانهها را غیرفعال یا نیمهفعال کرده است.
به گفته این انجمن، ادامه این شرایط در صورت نبود مداخله مؤثر دستگاههای مسئول، میتواند به کاهش عرضه در بازار مصرف و تشدید نوسانات قیمتی منجر شود؛ هشداری که اکنون نمود آن در قفسههای خالی فروشگاهها قابل مشاهده است.
کمبود مقطعی یا بحران قیمتی؟
مجموع شواهد میدانی و اظهارات فعالان بازار نشان میدهد بازار روغن میان دو سناریوی متفاوت معلق مانده است؛ از یکسو وعده عرضه با قیمتهای قبلی و از سوی دیگر، زمزمه افزایش قیمت و ورود روغن با نرخهای جدید. این بلاتکلیفی نهتنها مصرفکننده، بلکه حلقههای میانی زنجیره توزیع را نیز سردرگم کرده و زمینه احتکار، کاهش عرضه و تشدید انتظارات تورمی را فراهم آورده است.
تجربه بازارهای مشابه نشان میدهد تأخیر در تصمیمگیری شفاف میتواند یک کمبود مقطعی را به بحرانی قیمتی تبدیل کند؛ بحرانی که نخستین اثر آن، کوچکتر شدن سفره خانوار است.
نقش وزارت جهاد کشاورزی؛ سیاستگذار تعیینکننده
بر اساس ساختار فعلی، مسئولیت تنظیم بازار و تأمین کالاهای اساسی از جمله روغن خوراکی بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است. انتظار میرود این وزارتخانه با تسریع در تخصیص ارز، تسهیل واردات روغن خام و دانههای روغنی و شفافسازی سیاستهای قیمتی، مانع از تداوم کمبود شود. با این حال، آنچه تاکنون در بازار مشاهده میشود، بیش از آنکه نتیجه یک سیاست منسجم باشد، حاصل تعلیق و ارسال پیامهای متناقض به تولیدکننده و توزیعکننده است.
بازار روغن در روزهای اخیر به نمونهای فشرده از چالشهای ساختاری اقتصاد کالاهای اساسی تبدیل شده؛ جایی که کمبود مواد اولیه، ابهام در قیمتگذاری و ضعف در سیاستگذاری، قفسههای خالی را به نماد یک بحران بالقوه بدل کرده است. اینکه این وضعیت با مداخله مؤثر دولت مهار شود یا به موج جدیدی از افزایش قیمتها بینجامد، بیش از هر چیز به تصمیمات پیشروی وزارت جهاد کشاورزی و نحوه مدیریت زنجیره تأمین بستگی دارد.
