نتایج یک تحقیق دانشگاهی نشان میدهد شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام، در کنار افزایش آگاهی سلامت، میتوانند زمینهساز خوددرمانی و انتشار اطلاعات نادرست نیز باشند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، در پژوهشی تازه که توسط یوسف خجیر، دانشیار ارتباطات دانشگاه بینالمللی سوره انجام شده، کارکردهای سلامتمحور شبکههای اجتماعی با تمرکز بر اینستاگرام مورد بررسی قرار گرفته و ابعاد مثبت و منفی «شبکهای شدن سلامت» تحلیل شده است.
این پژوهش با انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه ارتباطات سلامت و پزشکان فعال در اینستاگرام انجام شده و دادهها با روش کدگذاری کیفی تحلیل شدهاند. مشارکتکنندگان شامل استادان دانشگاه با بیش از ده سال سابقه علمی و پزشکانی بودند که بهصورت حرفهای از اینستاگرام در فعالیتهای تخصصی خود استفاده میکنند.
یافتهها نشان میدهد اینستاگرام میتواند نقش مثبتی در ارتقای آگاهی عمومی درباره بیماریها، داروها، پیشگیری و سبک زندگی سالم ایفا کند و امکان دسترسی سریع به اطلاعات پزشکی و ارتباط آنلاین پزشک و بیمار را فراهم آورد. به باور مشارکتکنندگان، این فضا به کاربران کمک میکند تصمیمهای آگاهانهتری درباره سلامت جسم و روان خود بگیرند.
در مقابل، پژوهش به پیامدهای منفی این فضا نیز اشاره دارد؛ از جمله اعتیاد به شبکههای اجتماعی، انتشار اخبار نادرست و جعلی، ترویج خوددرمانی، کاهش مراجعه به پزشک، اعتماد بیشازحد به صفحات سلامت و بروز آسیبهای روحی و روانی. نبود نظارت کافی بر محتوا از مهمترین عوامل تشدید این آسیبها عنوان شده است.
بر اساس نتایج این تحقیق، جذابیت بصری، دسترسی همیشگی و امکان تعامل مستقیم، از دلایل اصلی گرایش کاربران به اینستاگرام برای دریافت اطلاعات سلامت است. با این حال، مرجعسازی این پلتفرم در حوزه سلامت نیازمند اعتمادسازی، حضور متخصصان واقعی، شفافیت اطلاعات و نظارت سازمانی است.
یوسف خجیر تأکید کرده است استفاده آگاهانه و مدیریتشده از ظرفیت شبکههای اجتماعی میتواند کارکردهای مثبت آنها را تقویت کرده و از شکلگیری بحرانهای سلامت ناشی از اطلاعات نادرست جلوگیری کند. نتایج این پژوهش در فصلنامه «مطالعات رسانههای نوین» منتشر شده است.
