به گزارش خبرنگار ایلنا، نشست تخصصی هسته مطالبهگری مردمی معماری با حضور اساتید و معماران با تاکید بر معماریهای بیهویت سده گذشته، تهدید هویت فرهنگی مناطق مختلف ایران برگزار شد.
هاشمی فشارکی (دبیر نشست تخصصی هسته ملی معماری و شهر اسلامی) تاکید کرد: ردپای سیاست تخریب معماری باهویت مشهود است. در سال ۱۳۵۰ این سند منتشر و صراحتا عنوان شده که از طریق مد و لباس و ساختمانها، بیحجابی را در جامعه ایران اشائه دهند. اگر به طرحهای شهرسازی که قبل از انقلاب تنظیم شدهاند نگاهی داشته باشیم، میبینیم که بدون انطباق با هویت گذشته است و قصد بر ایجاد گسست است. بیتوجهی به معماری با اصالت گذشته سبب میشود که رکود را در این حوزه شاهد باشیم و رشد و توسعه مدنظر صورت نگیرد. حتا عملکرد معماری با فضا متناسب نیست.
او ادامه داد: در گذشته ارتباط با فرهنگ و اجتماع وجود داشت اما در قبل از انقلاب این ارتباطات گسسته شده. بعد از انقلاب وضعیت متفاوت میشود چراکه مصوبات خوبی در بحث پرداختن به معماری وهویت اسلامی داریم. در وزارت راه و شهرسازی و حتا در شهرداریها مصوبات خوبی داشتیم اما در حوزه فنی و اجرایی عملا به این طرحها جامهی عمل پوشانده نشد و این ضعف را در جاهای مختلف شاهد هستیم.
فشارکی با بیان اینکه در وزارت راه و شهرسازی پروژه در جستجوی هویت شهری تعریف شد و کتابهای بسیاری در این حوزه تهیه شد، تاکید کرد: در دو دهه اخیر از دهه ۸۰ تاکنون شاهد آن هستیم که به کالبد و پوسته شهری پرداخته شده و به هویت شهر و فضای غنی شهری کمتر پرداخته شده از این رو خروجی که بتواند هویت گذشته را بداند و برای آینده راهکاری داشته باشد، جایی ندارد. حتا در کتابهایی که با عنوان معماری اسلامی تهیه شده، معماری گذشته به صورت کالبدی مورد تفسیر و تحلیل قرار گرفت و کیفت وجود فضا مورد توجه قرار نگرفت و به نوعی تاریخ نگاری از کار درآمد.
دبیر نشست تخصصی هسته مطالبهگری مردمی معماری با اشاره به آنکه آقای ضرغامی برخی از اشکالات معماری که ریشهای هستند و به قبل از انقلاب انتصاب دارند را به بعد از انقلاب انتصاب داده و این نشان از بیتوجهی مسئولان به این مهم است، افزود: حتا مسئولان بحث ۴ میلیون مسکن را مطرح کردهاند اما این نگرانی وجود دارد که در چنین طرحی به بحث هویت به چه میزان پرداخته میشود.
وی گفت: ما نگران فقر هویتی در معماری هستیم چراکه تعجیل در ساخت و سازها مشکلساز خواهد شد. معماری اساسا آسیبپذیریهای درونی دارد. حتا آسیبهای بیرونی نیز وجود دارد که بیهویتی را در معماری ما ایجاد میکند. حتا عوامل اقتصادی و معیشتی در این میان وجود دارد. ما امروز در گام دوم انقلاب قرار داریم و انقلاب به دومین گام هویتسازی رسیده، در این مرحله تشکیل تمدن نوین اسلامی هدف است.
فشارکی یادآو شد: در بند هفتم بیانیه گام دوم انقلاب، رهبر بر سبک زندگی اسلامی تاکید دارند و معتقد هستند؛ ترویج معماری اسلامی باید در این مباحث قرار داده شود. همچنین ایشان بر مبارزه با سبک زندگی غربی تاکید دارند. از این رو در درجه نخست باید مطالبهگری اجتماعی رادر جامعه ایجاد کنیم تا در این حوزه تخصصی مطالبه گیری ایجاد شود.
اهمیت ایدهآلها و و وضع موجود
عبدالحمید نقرهکار (پژوهشگر معماری و شهرسازی و دانشیار دانشگاه علم و صنعت) نیز در ادامه، درخصوص برنامههای هستی ملی معماری درباره مسکن و ساخت شهرکها گفت: در گام اول دو بنیان تمدن نوین اسلامی که کانون اساسی و تفکیک قواست تثبیت شده و در گام دوم دولت اسلامی باید تشکیل شود تا مردم هم اسلامی شوند. در این شرایط تمدن نوین اسلامی را خواهیم داشت. الان حدود دو سال است که دولت اسلامی در حال شکل گیری است و در این میان فقط هیات دولت مطرح نیست. در این میان وزرا باید خود را نشان دهند تا ببینیم که تا چه اندازه پیگیر امور هستند.
او ادامه داد: برای تشکیل تمدن نوین اسلامی؛ مهمترین مرجع آن دانشگاهها خواهد بود. تا دروس و اساتید اسلامی نشوند که ما متخصص نخواهیم داشت. اصلاح آموزش و سرفصلها و محتوای دروس باید مد نظر قرار گیرد. این درحالی است که در دروس هنر و معماری این موارد به هیچ وجه عملیاتی نشده.
به گفته او، وزارت شهرسازی تمام اختیارات را به شهرداری داده از این رو تراکم فروشی و تغییر کاربری تبدیل به مد جاری در شهرها شده است. این درحالی است که در جلسهای که با رهبری داشتیم درخصوص این رویکرد شهرداری تهران که از زمان توسعه بیعدالت اتفاق افتاد و نه علمی، نه اسلامی و نه انسانی است بلکه عنوان میشود که اقتصادی است، تاکید شد. چراکه عدالت اسلامی را اگر به چند خانه اشرافی تعدیل کنیم غیر اسلامی و غیر اقتصادی است. این نیرو باید به مراکز صنعتی و بندرها و حوزههایی که میتواند تولید و کار و شغل ایجاد کند، برود. نباید کاری کرد که همه در کلانشهرها متمرکز شوند و به سمت قاچاق و دلال بازی در طلا و ارز و… بروند. ما با وجود آنکه چندین بار این نکات را به آقای زاکانی گفتیم اما تاکنون توجهی به آن نکرده. البته ایشان متخصص معماری و شهرسازی نیست. با وجود آنکه عنوان کردیم که ایشان اتاق فکر با حضور اساتید و دانشگاهیان راه اندازی کند، اما همه ما در بایکوت هستیم. در این میان سپاه راهگشاست. تا سپاه پای کار نیاید و کار تشکیلاتی نکند، کار پیش نمیرود. خوب است که این کار در سپاه شروع شده.
این پژوهشگر معماری و شهرسازی خاطرنشان کرد: ما هم به الگوسازی نیاز داریم و حتا قطب علمی در این خصوص داریم و دهها نفر معمار، شهرساز، برنامه ریز داریم که میتوانند الگوسازی کنند. میتوان شهرک اسلامی ساخت. حتا سپاه نیز پروژههای متعدد دارد که باید پیشنگاره هویت اسلامی داشته باشد. هسته اگر تشکیلاتی کار کند،میتواند برای گروههای متخصص کار تعریف کند. تا زمانی که مطالبهگری نهادها و مردم را نداشته باشیم، نمیتوانیم کار را پیش ببریم. باید فضا آماده شود. مطالبه ما از سپاه آن است که به میدان بیاید. چراکه سپاه به گنجینهای از مردم مخلص بسیجی وصل است و میتواند با نیروهای پای کار این مهم را پیش ببرد.
این استاد دانشگاه یادآور شد: مهندسی ساختمان به اضافه هنر ساختمان باید توام باهم شود. حال باید دید چگونه میتوان این دو را باهم تلفیق کرد که هویت اسلامی نیز مشهود باشد. آنچه عقلانی است، اسلامی است. دستاوردهای علوم تجربی، انقلاب صنعتی، علم بشری است تا نقض نشده، به عنوان یک مسلمان باید رعایت شود. بحث اصلی به هنر باز میگردد که تجلی زیباییهاست. زیبایی آن چیزی است که انسان دوست دارد و نیاز دارد. برای مباحث معماری و ساخت و ساز باید به لطیفترین مباحث درخصوص انسان برسیم. درحالی که هنوز تعریفی از انسان به صورت دقیق وجود ندارد. سلیقهها متغیر و متکثر است. لیبرالیسم هنری همین است که هرکس سلیقه خودش را دارد درحالی که دیدگاه اسلامی تفاوت دارد. و پیامبر(ص) نیز میفرمایند که سلیقه به نفس حیوانی ارتباط دارد درحالی که انسان ابعاد روحی هم دارند چراکه از او هستند و به سوی او. زیبایی مطلق خود را در قرآن با یکصد صفت معرفی کرده. اسلام کاملترین مکتب زیباییشناسی به لحاظ مفهومی و صفات زیبایی است بنابراین امروز جهان معاصر دچار شکاکیت و انسان حیوان پنداری شده و معیار ثابتی برای زبیاییشناسی ندارد. درحالی که اسلام، از ابعاد روحی و عقلانی انسانها را متحد و وابسته به ذات الهی میداند.
نقرهکار معتقد است: تحقق هویت تمدن نوین اسلامی هیچ راهی جز آنکه در انسانیشناسی و زیباییشناسی و فلسفه هنری و سبک هنری از منابع اسلامی استفاده شود، ندارد. این نظریه من است. هر نوع فرآیند انسانی، ۵ مرحله دارد. از ایده گرفته تا ایده آل و انگیزه، سبک معماری توسط اسلام تضمین شده که مکاتب انسانی نمیتواند این منابع را تامین کند و باید از منابع خطاناپذیر اسلامی استفاده کند. اسلام بر اعتقادات و معارف، احکام پنجگانه و… تاکید دارد. هیچ تمدن بشری و ادیان توحیدی نمیتواند منابع زیبایی شناسی، فلسفه هنر و سبک هنری را ارائه دهد و این همه باید از اسلام گرفته شود. تفسیر به رای در اسلام محکوم است. این درحالی است که ۹۹ درصد اساتید و حتا وزرا مباحث نفسانی خود را مطرح میکنند بیآنکه منبع و آیهی مرتبط با آن را مطرح کنند. مفهوم ایرانی یعنی تمام مولفههایی که به زمان و مکان ارتباط دارند. البته باید به یاد داشت که تمام ایدهآلها را نمیتوانیم پیاده کنیم و وضع موجود مد نظر است. نمیتوانیم معیار و مبنا از خودمان درست کنیم.
او با اشاره به آنکه با وجود آنکه کارهایی از سوی رییس جمهور شروع شده اما هنوز برخی از وزرا متخصص و متعهد نیستند، گفت: نسبت به شهرداری تهران مطالبه داریم. فقط یک جلسه با شهردار داشتیم و دیگر هیچ.
در ادامه؛ مهدی حمزه نژاد درخصوص فرهنگ در اقلیم و مزاج و کالبد گفت: هویت برخی لایههای فرهنگی و قومی دارد. دنیا و دین در یک چیز مشترک هستند که باید تنوعات را به رسمیت شناخت. در این میان مدل عملیاتی مطالبهگری است. الگوی بومی و فرهنگی سکونت در پهنههای مختلف کشور را نیاز داریم. میتوان کشور را به ۵ منطقه شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکزی تقسیم کرد. فرهنگ پهنهبندی دارد. از روی این موارد میتوان الگوی فرهنگی، سبک کنونت و سبک جدید معرفی کرد. الگوی مطرح شده قابل ارائه در الگوهای معماری نوین است. اما اگر بخواهیم به الگوهای بومفرهنگی توجه کنیم، باید الگویی بر اساس پهنبهبندی کشور داشته باشیم.
وی با طرح این سوال که آیا الگوی معماری و شهرسازی ما در شمال با اصفهان یا کاشان تفاوت دارد؟، افزود: در الگوی سنتی این شاکلهها تفاوت دارد. پارهای از شاکله ما محیط است. اگر شاکله نداشته باشد، معماری شاکله ندارد. اینکه بخواهیم الگوی واحد ارائه دهیم اینگونه نیست که از میزمان الگو دربیاوریم و نیاز به کار دارد. البته متخصصان امر روی الگوهای مناطق مختلف کار کردهاند اما هنوز برای عملیاتی شدن برنامهای ارائه نشده. با این حال در کوتاه مدت میتوان تاکید داشت که دفتر مهندسی که قرار است کار را در دست بگیرند، مطالعه اولیهای روی سبک زندگی و الگوی منطقه داشته باشند.
انتهای پیام/