یک استاد زلزلهشناسی با اعلام رسوب حدود ۲.۷۹ میلیارد مترمکعب نمک در بستر دریاچه ارومیه، تأکید کرد که احیای پایدار این پهنه آبی بدون کاهش شوری، مدیریت آبهای زیرزمینی و استفاده از فاضلاب تصفیهشده امکانپذیر نیست.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله با تشریح روند خشک شدن تدریجی دریاچه ارومیه گفت: از اواخر دهه ۷۰ شمسی، با کاهش شدید سطح آب دریاچه، پهنههای وسیعی از بستر آن نمایان شد و بهجای رسوبگذاری طبیعی، فرسایش و تهنشست گسترده نمک در بخشهای مختلف شکل گرفت.
به گفته وی، طی چند دهه اخیر حدود ۲.۷۹ میلیارد مترمکعب نمک در کف دریاچه رسوب کرده که معادل ایجاد پوستهای با ضخامت متوسط ۷۳ سانتیمتر در کل بستر است؛ این ضخامت در نواحی ژرفتر شمالی به حدود سه متر میرسد. زارع تأکید کرد که نرخ نهشت نمک در شمال دریاچه بهطور بیسابقهای تا ۴۶۶ برابر میزان تاریخی افزایش یافته و همین موضوع این بخش را به محل انباشت دائمی نمک تبدیل کرده است.
این استاد دانشگاه، انحراف گسترده آبهای ورودی با ساخت دهها سد و حفر هزاران چاه، افزایش شدید شوری آب و اختلال در گردش طبیعی دریاچه بهدلیل گذرگاه شهید کلانتری را از مهمترین عوامل تشدید رسوب نمک دانست. به گفته وی، در حالی که شمال دریاچه به مخزن اصلی ذخیره نمک تبدیل شده، جنوب آن بیشتر حالت باتلاق کویری و کفههای نمکی ناپایدار دارد که منبع طوفانهای نمکی محسوب میشود.
زارع با اشاره به تغییرات بنیادین توپوگرافی و شیمیایی دریاچه، افزود: حتی در صورت بازگشت آب، ظرفیت تاریخی دریاچه دیگر قابل احیا نیست و این پهنه آبی بهسمت تبدیل شدن به یک پلایای کمژرفا پیش میرود. او راهبردهای فعلی احیا را شامل انحلال تدریجی نمک با ورود کنترلشده آب، استخراج صنعتی نمک و تثبیت سطحی کفههای نمکی برای مهار گردوغبار دانست.
وی کاهش شوری آب به کمتر از ۲۴۰ گرم در لیتر را شرط اصلی احیای اکولوژیک دریاچه و بقای آرتمیا عنوان کرد و گفت: این هدف تنها با مدیریت رهاسازی آب سدها، لایروبی مسیر رودخانههای اصلی، مدیریت گذرگاه شهید کلانتری، کاهش مصرف آب کشاورزی و استفاده مستمر از فاضلاب تصفیهشده محقق میشود. به گفته زارع، کنترل برداشت از چاههای غیرمجاز و تمرکز بر حفظ آب در بخشهای ژرف، راهکاری واقعبینانه برای کاهش مخاطرات زیستمحیطی و طوفانهای نمکی است.
