مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی با هشدار نسبت به تخریب، بلندمرتبهسازی و حفاریهای غیرمجاز در بافتهای تاریخی تهران تأکید کرد: حریم کاخ گلستان سالهاست بهطور رسمی ابلاغ شده و هرگونه اقدام در این محدودهها بدون استعلام و مجوز میراث فرهنگی تخلف محسوب میشود و پیگیری قانونی خواهد داشت.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، با تشریح وضعیت نگرانکننده بافتهای تاریخی تهران از جمله کاخ گلستان، اودلاجان (عودلاجان) و بازار تاریخی پایتخت، گفت: حفاظت از این محدودهها به دلیل فشار توسعه شهری، اجرای پروژههای تجاری و ضعف در رعایت ضوابط حفاظتی، با چالشهای جدی مواجه شده است.
وی با اشاره به جایگاه کاخ گلستان بهعنوان تنها اثر ثبت جهانی تهران اظهار کرد: ضوابط و حریم کاخ گلستان در قالب پرونده «ارگ تاریخی تهران» و ذیل عنوان «میدان مشق تاریخی» در سال ۱۳۷۵ تهیه و در ۲۷ مهر همان سال بهطور رسمی ابلاغ شده است. اساساً امکان ندارد حریم یک اثر جهانی ابلاغ نشده باشد، اما واقعیت این است که این ضوابط نیازمند بازنگری و تدقیق جدی بر اساس شرایط امروز و معیارهای جهانی هستند.
ایزدی افزود: خط و عرض حریم مشخص و به همه دستگاهها ابلاغ شده، اما برخی موضوعات مانند وضعیت قناتها و خطر فرونشست در ضوابط قدیمی بهدرستی لحاظ نشده است. از اینرو بازنگری ضوابط با هدف صیانت مؤثرتر از این اثر جهانی ضروری است.
مدیرکل ثبت آثار وزارت میراث فرهنگی درباره پروژههای تجاری پیرامون کاخ گلستان از جمله «مرکز تجاری طلای خاورمیانه» و «مروی سنتر» توضیح داد: کارگروهی به دستور وزیر تشکیل شد و با حضور متخصصان، از جمله کارشناسان حوزه فرونشست و شهرداری منطقه، موضوعات مختلف بررسی شد. جمعبندی نهایی بر توقف پروژه تا تعیین تکلیف کامل، ممنوعیت هرگونه افزایش ارتفاع، عدم تغییر مسیر یا تعریض معبر و لزوم رعایت فاصله حداقل ۳۰ متری از قناتها تأکید دارد.
وی ادامه داد: درباره جدارههای تاریخی نیز بارها اعلام شده هرگونه تخریب باید عیناً و مطابق نقشهها و ضوابط مصوب بازسازی شود. پروانههای صادره نیز بر اساس ارتفاع مصوب ۸ متر بوده و امکان ساختوساز فراتر از آن وجود ندارد. این تصمیمات در صورتجلسهای رسمی با حضور مدیران مربوطه تصویب و لازمالاجرا شده است.
ایزدی درباره وضعیت محله تاریخی اودلاجان که در فهرست میراث ملی ثبت شده، گفت: در گذشته ضوابط کلیای برای این محدوده ابلاغ شده بود، اما به دلیل ضعف مطالعات، نیاز به بازنگری احساس شد. اکنون با بهرهگیری از مشاوران متخصص، ضوابط جدید در حال نهایی شدن است و حدود ۴۳ پلاک بهصورت میدانی پایش میشود تا وضعیت ارزش تاریخی آنها مشخص شود. پس از پایان این مرحله، ضوابط نهایی ابلاغ خواهد شد.
او با اشاره به خرید و فروش املاک و نگرانی از شکلگیری پروژههای تجاری در اودلاجان تأکید کرد: هرگونه ساختوساز در این محدوده منوط به استعلام و اخذ مجوز از وزارت میراث فرهنگی است و بدون آن، هیچ اقدامی مجاز نیست. هر تخریبی که بدون استعلام انجام شده باشد، تخلف محسوب میشود و باید پیگیری قانونی شود.
مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی در واکنش به گزارشهایی درباره تخریب برخی بناها در اودلاجان گفت: برخی ساختمانها ممکن است بهصورت رسمی ثبت نشده باشند، اما این به معنای نبود ضابطه نیست. حتی در این موارد نیز رعایت ضوابط بافت، از جمله ارتفاع، نما و خط آسمان الزامی است و هیچ اقدامی نمیتواند خارج از چارچوب ضوابط مصوب انجام شود.
ایزدی همچنین درباره گزارشهای مربوط به حفاریهای غیرمجاز و ایجاد تونل در زیر بازار تاریخی تهران گفت: این چالش، مسئلهای فراگیر در بازارهای تاریخی کشور است و مختص تهران نیست. در بسیاری از شهرها، طی دههها فضاهایی که اساساً حجره نبودهاند تغییر کاربری داده شده و امروز بهعنوان ملک یا حق مکتسبه مطرح میشوند که ورود حقوقی به آنها بسیار پیچیده است.
وی افزود: اگر ادعای خالیکردن زیر بازار و حفاریهای گسترده صحت داشته باشد، تخلفی بسیار فاحش است و قطعاً باید با آن برخورد قانونی شود. مجموعههای نظارتی و مرمتی میراث فرهنگی بهطور مستمر پایش میکنند و در موارد متعدد ناچار به طرح دعوی در مراجع قضایی شدهایم.
مدیرکل ثبت آثار وزارت میراث فرهنگی در پایان تأکید کرد: هیچگونه مداخله در بافتهای تاریخی، از کاخ گلستان و اودلاجان گرفته تا بازار تهران، بدون استعلام، مجوز و رعایت دقیق ضوابط حفاظتی مجاز نیست و هرگونه تخلف در این زمینه با پیگیری قانونی همراه خواهد بود.
