مدیرکل سیاستگذاری پژوهشی وزارت علوم با اشاره به تبعیض علمی علیه پژوهشگران ایرانی، بهرهگیری از نهادهای بینالمللی غیرسیاسی مانند یونسکو و ترویج «علم باز» را راهکاری برای کاهش اثر تحریمها دانست.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، مدیرکل سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با بیان اینکه تحریمها بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر روند توسعه علمی کشور اثر گذاشتهاند، اعلام کرد این تأثیر در برخی حوزهها آشکار و در برخی دیگر پنهان است. به گفته وی، محدودیت در خرید تجهیزات پژوهشی یکی از ملموسترین پیامدهای تحریمهاست که پژوهشگران را ناچار به استفاده از مسیرهای غیررسمی و پرداخت هزینههای چندبرابری کرده است.
وی با اشاره به مشکلات جدی در حوزه نشر علمی افزود: در مواردی، ناشران بینالمللی بهصراحت از انتشار مقالات دانشگاههای ایرانی خودداری میکنند و در برخی موارد دیگر، این تبعیض در قالب بهانههایی نظیر خروج مقاله از اسکوپ یا فقدان جذابیت علمی بروز مییابد. این روند نشاندهنده اعمال تبعیض علمی آشکار و پنهان علیه پژوهشگران کشور است.
مدیرکل سیاستگذاری پژوهشی وزارت علوم، حوزه فرصتهای مطالعاتی را از آسیبپذیرترین بخشها در برابر تحریمها دانست و گفت: افزایش شدید هزینهها و محدودیت در پذیرش دانشجویان ایرانی در برخی رشتهها، عملاً دسترسی به فرصتهای علمی بینالمللی را دشوار کرده است؛ موضوعی که با ادعای غیرسیاسی بودن تحریمهای علمی در تناقض قرار دارد.
وی با توصیف پژوهشگری بهعنوان شغلی دشوار در شرایط ناپایدار کنونی، تأکید کرد: مسائل معیشتی، تأمین تجهیزات، انتشار مقالات و ثبت اختراع همگی تحت تأثیر تحریمها و نوسانات اقتصادی قرار دارند و فشار مضاعفی بر جامعه علمی کشور وارد میکنند.
این مقام مسئول با بیان اینکه آمار جامع و دقیقی از میزان اثرگذاری تحریمها بر تولید علم و نوآوری وجود ندارد، از انجام مکاتبات و مطالعات سیستماتیک برای جمعآوری مصادیق تبعیض علمی خبر داد و افزود: قرار است سمینار «تبعیض علمی» در اردیبهشتماه سال آینده با مشارکت نهادهای علمی کشور برگزار شود تا این موضوع بهصورت تخصصی بررسی شود.
وی در تشریح راهکارهای عبور از محدودیتها تصریح کرد: اگرچه ریشه تحریمها خارج از حوزه تصمیمگیری وزارت علوم است، اما در بخش علمی میتوان از ظرفیت نهادهای بینالمللی غیرسیاسی مانند یونسکو بهره گرفت. همچنین ترویج «علم باز» میتواند به کاهش فشارها و مقابله با برخوردهای سیاسی با علم کمک کند.
مدیرکل سیاستگذاری پژوهشی وزارت علوم در پایان با اشاره به حساسیت برخی کشورها نسبت به پیشرفت ایران در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، مواد پیشرفته و زیستفناوری، خاطرنشان کرد: بخشی از محدودیتها در انتشار مقالات علمی را باید در چارچوب همین نگرانیها و ملاحظات تحلیل کرد.
