مدیرکل دادههای آب کشور تأکید کرد بخش عمده بارشها بهصورت تبخیر یا جریان طبیعی از دسترس خارج میشود و تنها بخشی از آن قابلیت ذخیرهسازی و بهرهبرداری دارد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور با انتقاد از برخی محاسبات نادرست رسانهای درباره اثر بارشهای اخیر بر حل مشکل آب شرب، توضیح داد که همه بارندگیها به منابع قابل استفاده تبدیل نمیشوند و بخش زیادی از آن در چرخه طبیعی آب از دسترس خارج میشود.
فیروز قاسمزاده با اشاره به ادعاهایی مبنی بر امکان تأمین آب صدها میلیون نفر با بارشهای اخیر گفت: در سامانه بارشی فعال در اواخر آذرماه، میانگین بارش کشور حدود ۴۰ میلیمتر افزایش یافت که با توجه به وسعت ایران، معادل بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب آب ورودی به چرخه طبیعی است، اما این به معنای آب قابل استحصال نیست.
وی افزود: معمولاً بخش بزرگی از بارشها بهصورت تبخیر مستقیم یا فرآیندهای مشابه از دست میرود و تنها بخشی از آن وارد آبخوانهای زیرزمینی، رودخانهها و سایر پیکرههای آبی میشود. از این میزان نیز فقط در مناطقی که سد وجود دارد، امکان مهار و ذخیرهسازی برای مصارف شرب، کشاورزی یا صنعت فراهم است.
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور با اشاره به توزیع جغرافیایی بارشها توضیح داد: در فلات مرکزی و شرق کشور، بخشی از بارشها وارد آبهای زیرزمینی و رودخانهها میشود، اما در جنوب کشور سهم قابل توجهی از سیلابها بهصورت طبیعی به سمت دریا حرکت میکند. این روند هدررفت محسوب نمیشود، بلکه بخشی از چرخه جهانی هیدرولوژیک است که در آن بارشها نقش مهمی در تأمین آب دریاها دارند.
به گفته قاسمزاده، در سامانه بارشی اخیر نیز بخشی از آب به دریای عمان و خلیج فارس وارد شده است. این موضوع هرچند از نگاه عمومی ممکن است اتلاف منابع تلقی شود، اما در واقع جزئی از فرآیند طبیعی گردش آب در مقیاس کره زمین به شمار میرود.
وی با اشاره به محدودیتهای مهار کامل آبهای سطحی اظهار کرد: سدهایی که تاکنون احداث شده یا در دست ساخت هستند، بر اساس آبهای با ضریب اطمینان بالا و منابع تجدیدپذیر سالانه طراحی شدهاند، نه سیلابهای مقطعی و کمتکرار.
قاسمزاده افزود: تنها در صورتی که ساختگاه مناسب باشد، شرایط توپوگرافی اجازه دهد، نیاز واقعی وجود داشته باشد و آمارهای بلندمدت هیدرولوژیک از وجود آورد آبی پایدار حکایت کند، تصمیم برای احداث سازههای بزرگ آبی مانند سد اتخاذ میشود.
او تصریح کرد: در مناطقی که سیلابها تنها هر چند سال یکبار رخ میدهند و آب از نظر تأمین پایدار ضریب اطمینان کافی ندارد، معمولاً ساخت سد در دستور کار قرار نمیگیرد. این رویکرد یک قاعده پذیرفتهشده جهانی است و وزارت نیرو نیز برنامههای خود را بر اساس همین اصول فنی و استانداردهای بینالمللی دنبال میکند.
