دانشمندان جهان با ترکیب علوم اعصاب، فلسفه و هوش مصنوعی، رمزگشایی از آگاهی را وارد مرحلهای تازه کردند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، تلاش برای کشف نشانههای آگاهی در انسان، حیوان و ماشین به نقطه عطف رسیده است.
در یکی از مهمترین آزمایشها، زنی که بدون واکنش روی تخت بیمارستان بود، در اسکن مغزی به دستور تصور بازی تنیس واکنش نشان داد و بخشهای مرتبط با حرکت در مغزش روشن شد.
این نتیجه، نگاه دانشمندان به آگاهی پنهان را تغییر داد و نشان داد که بیماران بیواکنش هم میتوانند درونی پویا داشته باشند.
پژوهش ۲۰۲۴ فاش کرد از هر چهار بیمار بیواکنش، یک نفر دستور تصور فعالیت ذهنی را میفهمد و دنبال میکند.
پیشرفتهترین آزمونها اکنون توصیه پزشکی شدهاند اما هزینه و تخصص بالا، کاربرد آنها را محدود میکند.
شناسایی لایههای پنهانتر آگاهی، راه امیدی برای هزاران نفر در وضعیت بیواکنشی مداوم و بستری طولانی شده است.
وجود یا نبود نشانههای آگاهی میتواند آینده درمان و تصمیمگیری درباره ادامه مراقبت بیماران را تعیین کند.
شواهد نمایان میکند بیماران با آگاهی پنهان، اشتهای بیشتری برای بهبودی دارند.
نیاز به آزمونهای بهتر منحصر به انسان نیست؛ تعیین وجود آگاهی در گونههای دیگر، رویکرد ما به رفاه حیوانات را هم شکل میدهد.
دانشمندان نشانههای آگاهی را در حیوانات با ابزارهای تصویربرداری و آزمایشهای رفتاری جستوجو میکنند.
برخی گونهها مانند هشتپاها، نشانههایی از حساسیت و رنج پایدار را با تغییر رفتار پس از مواجهه با درد بروز دادهاند.
این یافتهها، سیاستگذاریهای جدیدی را در اتحادیه اروپا و انگلستان درباره شرایط نگهداری جانداران رقم زده است.
پژوهشگران حالا مرزهای تعریف آگاهی را فراتر بردهاند.
برخی انسانها حتی وقتی ارتباط حسی با دنیای بیرون را از دست میدهند، در سطحی عمیقتر تجربههای ذهنی دارند.
ابزارهایی مانند تحریک مغناطیسی فراجمجمهای و شاخص پیچیدگی مغزی، امکان ردیابی این آگاهی گریزان را فراهم کردهاند.
گام بعدی، تلاش برای کشف احتمال پیدایش آگاهی در سامانههای هوش مصنوعی است.
برخی دانشمندان و فلاسفه میگویند باید برای سیستمهای پیشرفته، معیارهایی برای آزمودن نشانههای آگاهی تدوین کنیم.
نظریههای نوینی چون اطلاعات یکپارچه، تلاش دارند ابزارهای جدیدی بسازند که وابسته به رفتار انسانمانند نباشند.
با همه پیشرفتها، هنوز نمیدانیم آگاهی ویژگی مشترک جهانی است یا پدیدهای نادر و استثنایی.
پژوهشهای امروز، نهتنها مرز زیستشناسی و فناوری را جابهجا میکند بلکه بنیانهای اخلاق، قانون و فلسفه را هم تکان میدهد.
