دو سال پس از جنگ و ویرانی کامل نوار غزه، هیچ اقدام عملی برای بازسازی انجام نشده است. کشورهای عربی طرحی برای بازسازی ارائه کردهاند، اما اجرای آن به خلع سلاح حماس مشروط شده؛ شرطی که تحقق آن بعید به نظر میرسد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتماد نو، مجله اقتصادی اکونومیست در گزارشی با اشاره به بنبست سیاسی و انسانی غزه نوشت: «وضعیتهای موقت در خاورمیانه همواره به شرایط دائمی تبدیل شدهاند و اکنون بیم آن میرود که ویرانی غزه نیز سرنوشتی مشابه پیدا کند.»
در این گزارش آمده است: یک ماه پس از اجرای آتشبس، بیش از دو میلیون فلسطینی در شرایطی زندگی میکنند که هیچ چشمانداز مشخصی برای بازسازی خانهها، مشاغل و زیرساختها وجود ندارد. سازمان ملل متحد اعلام کرده حدود ۳۲۰ هزار خانه در غزه تخریب یا آسیب دیدهاند و نزدیک به ۶۰ درصد از جمعیت منطقه بیخانمان شدهاند.
بر اساس طرح مصری تأییدشده از سوی کشورهای عربی، بازسازی در دو مرحله انجام خواهد شد: ابتدا پاکسازی بیش از ۶۰ میلیون تُن آوار در مدت شش ماه و سپس چهار سال و نیم بازسازی زیرساختها. اما کارشناسان میگویند این جدول زمانی غیرواقعی است؛ زیرا عبور مصالح از گذرگاه رفح تحت کنترل اسرائیل قرار دارد و روند اجرایی میتواند تا شش سال به طول انجامد.
مشکل دیگر، نبود منابع مالی است. هزینه بازسازی بین ۵۳ تا ۷۰ میلیارد دلار برآورد شده، اما هیچ کشوری حاضر نیست بدون اطمینان از پایان جنگ، این مبلغ را بپردازد. طرحها مستلزم حضور نیروی حافظ صلح بینالمللی برای خلع سلاح حماس هستند؛ پیشنهادی که کشورهای عربی از جمله عربستان، امارات و اردن با آن مخالفت کردهاند.
برخی مقامات آمریکایی و اسرائیلی به دنبال ایجاد شهرکهای جدید در مناطق تحت کنترل اسرائیل، بهویژه اطراف رفح، هستند تا آوارگان را در آن مستقر کنند. با این حال، مقامهای عربی هشدار دادهاند که چنین اقدامی میتواند مرزهای موقت را به حدود دائمی تبدیل کند و خطر آوارگی گستردهتر فلسطینیان را در پی داشته باشد.
در شرایط فعلی، تمرکز جامعه بینالمللی تنها بر ارائه کمکهای بشردوستانه حداقلی است. امارات متحده عربی با احداث خط لوله مشترک از مصر، روزانه ۸ میلیون لیتر آب شیرین برای جنوب غزه تأمین میکند و تلاشهایی برای ورود پناهگاههای موقت جریان دارد.
به نظر میرسد بلندپروازیهای بازسازی جای خود را به سیاست «توانبخشی حداقلی» داده است؛ وضعیتی که ممکن است غزه را برای سالها در برزخ بیثباتی نگه دارد.
