تجربه پژوهش در ایران

تجربه و محدودیت پژوهش در ایران

تحقیق و پژوهش مبنای پیشرفت جوامع بشری است. در هر کشوری محققان در زمینه های مختلفی همچون علمی، آموزشی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و…فعالیت می کنند که بسته به قوانین، ضوابط و مسائل حاکم بر جامعه در روند تحقیقات خود با موانع و محدودیت هایی رو به رو می شوند. محدودیت ها درواقع عواملی هستند که از اختیار و توانایی محقق خارجند. این عوامل می توانند بر روی تفسیر حاصل از تحقیق یا تعمیم نتایج آن تاثیر منفی داشته باشند.

پژوهش در ایران نیز به طور طبیعی با محدودیت هایی رو به روست. این محدودیت ها گاه ممکن است در همان آغاز به کار محقق خود را نشان دهند و گاه در میانه راه سر بر آورند. گاه ممکن است قابل حل بوده و گاه گذر از آن ها می تواند روند تحقیق را با مشکل مواجه کند. از مواردی که در پژوهش جزء ارکان اصلی به شمار می رود دسترسی دقیق و کامل به آمار و اطلاعات است.

به عنوان مثال یکی از انواع تجربه و محدودیت پژوهش در ایران که می توان از آن نام برد، عدم دسترسی کافی و محدودیت در استفاده از مجلات، کتب، بانک های اطلاعاتی بین الملی و آمار مربوط به آن موضوع است که می تواند طی کردن مسیر پژوهش را برای پژوهشگر دشوار و زمان بر و گاه غیرممکن کند. عوامل مختلفی در بروز محدودیت های پژوهش در ایران نقش دارند که در بخش های بعدی به برخی از مهم ترین آن ها اشاره می کنیم.

عوامل موثر در ایجاد محدودیت های پژوهش در ایران

عوامل متعددی در کشور ایران وجود دارند که موجب می شوند تحقیق و پژوهش در ایران با موانع و محدودیت هایی رو به رو شوند. برخی از این موانع با تبیین قوانین جدید و توجه مسئولین قابل حل و رفع هستند. در ادامه با هر آنچه که می تواند یک پژوهشگر را در زمینه پژوهش با محدودیت رو به رو کند آشنا می شویم:

• کمبود و یا فقدان منابع اطلاعاتی

• کمبود و فقدان آمارهای دقیق در دسترس

• کمبود یا فقدان کتب، مجلات، مقالات و…

• فقدان بانک های اطلاعاتی

• مدیریت های غلط

• نوع سیاست گذاری و نظام تحقیقاتی

• محدودیت هایی در زمینه فرهنگ پژوهش در ایران و اعمال خود سانسوری و ممیزهای سلیقه ای

• محدودیت های مخصوص پژوهشگران که برای هر فرد می تواند متفاوت از دیگری باشد.

• محدودیت هایی در زمینه مربوط به فضای استاندارد پژوهشی و علمی

• محدودیت های بیشمار در خصوص تببین قوانین و ضوابط مربوط به پژوهش در ایران

• محدودیت های مربوط به بودجه

• محدودیت های مربوط به زمان

• محدودیت مربوط به امکانات پژوهشی مختلف

• موانعی درخصوص کاربرد نتایج پژوهشی و…

انواع محدودیت در پژوهش

برای اینکه بتوان تا حد امکان با محدودیت های موجود در مسیر پژوهش مقابله کرد، لازم است تا نسبت به هریک از انواع آن، یک شناخت نسبی کسب کرد. قطعا محدودیت ها و موانع پژوهشی در هر زمینه ای متفاوت از دیگری است. همینطور میزان شدت محدودیت نیز می تواند کم یا زیاد باشد. در ادامه با انواع محدودیت در پژوهش آشنا می شویم.

وجود محدودیت در طرح پژوهش

جالب است بدانید که بسیاری از پژوهش ها، در همان اولین گام های آغازین دچار محدودیت و چالش می شوند. زمانی که می خواهید به عنوان یک پژوهشگر شروع به کار کنید، بایستی خود را برای انواع مانع پیش رو آماده کنید. امکان دارد درخصوص چگونگی انجام آزمایشات و یا بدست آوردن داده ها در پژوهش با مانع برخورد کنید. بسته به اینکه این مانع تا چه اندازه بزرگ و دشوار باشد، می توان انتظار داشت که تغییراتی در نتایج حاصل از پژوهش رخ دهد. به چنین محدودیت هایی، محدودیت در طرح پژوهش می گویند.

وجود محدودیت در اثربخشی

شاید با خود فکر کنید، اگر یک موضوع پژوهشی بسیار خاص با تحلیل ها و داده های آماری بسیار قوی در دست داشته باشید، احتمال پیشبرد کار بدون محدودیت وجود دارد. اما بایستی بگوییم این تصوری کاملا اشتباه است. حتی طرح های پژوهشی بسیار خاص و برنامه ریزی شده نیز امکان برخورد با مانع یا داشتن محدودیت را دارند. به عنوان مثال ممکن است شما در یک پژوهش منحصر به فرد، محدودیت هایی در تمرکز روی یک جامعه خاص، گونه های یک منطقه و…داشته باشید. این موضوع بیانگر این است که شما این امکان را ندارید که نتایج حاصل از پژوهش بر روی یک محدوده خاصی از جامعه را به تمامی آن جامعه بسط و تعمیم دهید.

وجود محدودیت در روش های آماری و جمع آوری داده ها

یکی از رایج ترین و معمول ترین محدودیت ها در هر پژوهشی امکان جمع آوری صحیح داده هاست. گاه ممکن است در مرحله جمع کردن اطلاعات، آمار و داده با مشکل مواجه شوید. یا این احتمال وجود دارد که افراد موردنظرتان برای ارائه اطلاعات و مشارکت کردن با شما همکاری لازم را نداشته باشند. این مسائل می تواند روند پژوهش را کندتر و سخت تر کند. علاوه بر این، انتخاب روش های آماری نیز در پژوهش در ایران با محدودیت هایی رو به روست. عدم وجود منابع اطلاعاتی دقیق و درست می تواند تفسیر و نتیجه گیری شما از پژوهش را با محدودیت مواجه کرده و آن را تحت تاثیر قرار دهد.

چند نمونه از محدودیت های پژوهشی در زمینه آموزش و تحصیل

محدودیت های آموزشی می توانند به اشکال مختلفی ظهور پیدا کرده و مشکلاتی عدیده ای را در روند پژوهش های علمی و تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان ایجاد کنند. در ادامه با چند نمونه از این محدودیت ها آشنا می شویم:

• ایجاد محدودیت پژوهشی به دلیل ناکارآمدی ساختار آموزشی

• ایجاد محدودیت به دلیل ناکارآمدی دروس و منابع درسی غیراستاندارد

• مشکلات سرمایه گذاری و وجود محدودیت در حمایت های مالی

• وجود محدودیت به دلیل تجربه تیمی پایین

• وجود نوعی مافیا در مجلات علمی و شرکت ها برای اخذ پول و نوشتن مقالات و پایان نامه ها

• محدودیت ها و مشکلاتی در زمینه تحصیل و شغل

• وجود محدودیت هایی در تحقیقات و پژوهش های آکادمیک و نبود تجربه در کار میدانی

• محدودیت به دلیل عدم انگیزه و شوق اساتید برای مقالات و پژوهش های دانشجویی

• محدودیت به دلیل حس بی اعتمادی جامعه به طرح های پژوهشی دانشجویی در برخی موارد

• وجود محدودیت به دلیل عدم هماهنگی میان نهادهای مختلف دانشگاهی از جمله؛ نهادهای تصمیم گیرنده و پژوهشگاه ها

• رایگان انجام دادن پژوهش های علمی توسط دانشجویان و…

همه ما به عنوان بخشی از یک جامعه بایستی به این نکته مهم اشراف داشته باشیم که برای ایجاد تحولات چشمگیر اجتماعی، صنعتی، علمی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و…نیاز به یک سری پژوهش ها و ارزیابی ها داریم. در صورتی که بستر و امکانات لازم برای پژوهش و تحقیقات گسترده به شکلی کامل و جامع فراهم نشود، قطعا این فرایند با مشکل مواجه شده و نتایج تاثیرگذاری به دنبال نخواهد داشت.

منبع: کامیل احمدی